خلط در طب سنتی

انواع خلط در طب سنتی

یکی دیگر از اصطلاحاتی که نیاز است آشنا شویم خلط می باشد. هر غذایی که میخوریم هنگامی که وارد بدن ما می شود در معده هضم آن آغاز می گردد، به کبد می رود در کبد چهاز خلط یا چهار نوع مایع تولید می شود که نام و خصوصیات آنها به قرار زیر است:
۱. خلط دم که دارای مزاج گرم و تر است.
۲٫ خلط صفرا که دارای مزاج گرم و خشک است .
۳ .خلط بلغم که دارای مزاج سرد و تر است .
۴ .خلط سودا که دارای مزاج سرد و خشک است.
اگرچه همه این اخلاط در خون موجودند اما خدا برای صفرا و سودا جایگاه ذخیره در نظر گرفته است.
طحال: جایگاه ذخیره سوداست.
کیسه صفرا :جایگاه ذخیره صفرا است که در آن جمع باشند و در صورت نیاز به اندازه لازم در بدن انتشار یابند. اما دم و بلغم در عروق خونی و لنفاوی و غیره در حال گردش اند. وجود هر چهار خلط در بدن انسان ضروری است اما در حد خاص و معین و کمبود یا فزونی هر یک از آنها باعث سوء مزاج یا غلبه اخلاط می گردد که در این حالت برای رفع مشکل باید تدابیر مربوطه رعایت و درمان صورت پذیرد.
در این خصوص سعدی علیه الرحمه می‌فرماید:

چهار طبع مخالف سرکش
چند روزی بوند با هم خوشچون
یکی زین چهار شد غالب
جان شیرین برآید از قالب
هر چیزی مزاجی دارد
این نکته قابل توجه است که هر چیز در این عالم هستی دارای مزاج است. حیوانات، گیاهان، فصول، سنین و اعضای بدن که به ترتیب به آنها اشاره می کنیم.

خلط در طب سنتی

مزاج حیوانات :

هر موجود بسته به نوع فعالیت و خلقتش دارای مزاج خاص خوداست.
مثلا گرگ مزاج گرم و خشک دارد و عنصر آتش در آن برتری دارد، شیر که حیوان شجاع و درنده ای است از خون غالب آفریده شده است و اگر چنین نباشد اصلا شیر نیست و نمی تواند تمام خصوصیات یک شیر را داشته باشد.
– مورچه از جنس سودا است.
– زنبور از جنس صفرا است.
_ الاغ از جنس بلغم است.

 مزاج گیاهان :

در گیاهان وجود عناصر چهارگانه ارکان را با خوردن یا لمس آنها به وضوح می بینیم. گیاهانی که خوردن و حتی لمس آنها موجب گرمی و تشنگی فوری شده یا حتی با تکرار در آن ها در بدن ایجاد خارش و سوزش می شود را گرم و خشک می گوییم.
گیاهانی که خوردن آنها موجب ایجاد گرمی می شود را گرم و تر می گوییم.
گیاهانی که موجب رفع حرارت، بدن شده و رفع تشنگی می کند. سردوتر می‌نامیم. گیاهانی که از گرمی بدن می کاهد اما که تشنگی را برطرف نمی‌کند با تکرار آن ها در بدن ایجاد خشکی و لاغری می شود،سرد خشک می گوییم.
گفتنی است که در مجموع عناصر گرم و خشک را صفرازا، گرم و تر را مولد خون در مجموع عناصر سرد و خشک را سودازا و سرد و تر را بر بلغم زا نامگذاری می کنیم.

 مزاج فصول:

بهار، مزاج گرم و تر است.
پاییز ،سرد و خشک است.
تابستان ،گرم و خشک است.
زمستان ،سرد و تر است.

 مزاج ساعات شبانه روز

صبح مزاج گرم و تر دارد.
ظهر بهاری گرم و خشک است.
عصر تابستان سرد و خشک است.
شب پاییز سرد و تر است.

انسان (سن ها):

انسان در سنین مختلف مزاج های مختلفی دارد -مرحله رشد و نمو( از تولد تا ۳۰ سالگی)، دارای مزاج گرم و تر است.
– مرحله جوانی (۳۰ تا ۳۵ سالگی)، مزاج گرم و خشک است .
-مرحله میانسالی یا کهولت( سی و پنج سالگی تا ۶۰ سالگی )،مزاج سرد و خشک است.
– مرحله پیری (بعد از ۶۰ سالگی )مزاج سرد و تر است.

خلط در طب سنتی

مزاج انواع مزه ها:

مزه شیرین: گرم
تلخی :گرم و خشک
ترشی: سرد و خشک
شوری تندی :گرم و خشک
بی مزه و گسی: سرد و تر

مزاج عضوی:

هر عضوی در بدن یک مزاج مخصوص به خود دارد مثلا :
مغز: سرد و تر
استخوان و مو: سرد و خشک
چربی: سرد و تر
قلب :گرم و خشک می باشند

مزاج جنسیتی :

جنس مذکر نسبت به جنس مونث گرم تر است.

مزاج مکان ها:

مناطق کوهستانی: سرد و خشک
مناطق بیابانی: گرم و خشک
مناطق کنار دریا: سرد وتر

 

این مقاله از سلسله مباحث طب سنتی قسمت دوم از این مباحث می باشد. برای مطالب جدید و آموزش طب سنتی با ما همراه باشید.

مطالب مرتبط:

مزاج شناسی از دیدگاه ابوعلی سینا

http://aghayedana.ir/wp-content/uploads/2019/04/طب-سنتی-و-مزاج-شناسی-2-700x435-765x510-660x330.png

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × چهار =