چگونه بفهمیم چه طبعی داریم ؟|شناخت انواع مزاج و طبع از نظر طب سنتی

مجله اینترنتی آقا و خانم دانا: به حالتی که از تأثیر چیزی در محیط اطراف، بر انسان به وجود می آید طبع یا مزاج می گویند. مانند تاثیر سرمای کولر  و یا گرمای بخاری که موجب سردی یا گرمی در انسان می شود.

 

اهمیت شناخت مزاج

حفظ تعادل بدن از نظر مزاج یعنی حفظ سلامتی و هرگاه به هر دلیلی بدن از این حالت تعادل خارج شود گرمی، سردی، خشک یا رطوبت در آن افزایش پیدا کرده و موجب بروز بیماری می‌شود. همچنین نوع تغذیه ،پوشاک ،خواب و بیداری، حالت‌های عصبی و روانی و …ارتباط مستقیم با حالات طبیعی یا مزاجی هر فرد دارد .

بنابراین برای داشتن زندگی سالم و موفق همه ما نیازمند شناخت مزاج و طبیعت خود هستیم .برای اینکه یک فرد تغذیه مناسبی داشته باشد حتما باید از نوع مزاج خود ،محیط جغرافیایی که در آن زندگی می کند و طبیعت مواد غذایی از نظر سردی ،گرمی، رطوبت وخشکی آشنایی داشته باشد در غیر این صورت اگر از بهترین و گرانترین مواد غذایی استفاده کند برای او مفید نخواهد بود.

در بعضی مزاج ها خوردن یک غذای نامناسب می‌تواند مشکلات بسیاری را ایجاد کند. برای مثال برخی افراد حتی با خوردن یک خرما بدنشان جوش می زند و یا غذای ناسازگار با مزاج فرد ممکن است موجب تغییر در خواب حالات عصبی، فراموشی، مشکل در هضم غذا و دفع آن ،ناراحتی‌های پوستی و غیره در او شود. پس برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی باید مزاج خود را شناخته و غذای مناسب با مزاجتان را میل کنید.

اگر مادر طبع فرزندش را بشناسد می‌تواند غذاهایی متناسب با طبع نوزادش بخورد تا نوزاد دچار دل درد و غیره نشود. مثلا اگر مادر گرم مزاج و نوزادش سرد مزاج باشد او نمی‌تواند غذای سرد بخورد چون موجب مشکلاتی در نوزادش می‌شود و باید سعی کند هر غذای سردی را با مسلح آن میل  کند تا طبع آن معتدل شود و مشکلی برای  نوزادش ایجاد نکند. اهمیت شناخت طبایع به اندازه ای است که والدین می‌توانند مشکلات احتمالی و فرزندشان را با توجه به آن درمان کنند. برای نمونه پرخاشگری ،عصبی بودن و بی حوصلگی کودک به علت افزایش گرما و خشکی در بدن او و تنبلی و ترسو بودن کودک به علت افزایش سردی و خشکی در بدن او می باشد که با حفظ تعادل طبع می توانید به رفع این مشکلات  کمک نمایید.

 

انواع مزاج و طبع از نظر طب سنتی

خلط چیست

خلط به معنی آمیختن می باشد.زمانی که غذا در بدن شروع به حذف شدن می کند با شیره گوارشی موجود در کبد مخلوط شده و به مواد مفید در بدن تبدیل می شود این مواد ۴ خلط اصلی موجود در بدن یعنی صفرا ،سودا ،بلغم و دم را به وجود می‌آورد.

انواع اخلاط بدن

انسان ها از ترکیب چهار خلط دم، صفرا ،سودا و بلغم ساخته می شوند. کم یا زیاد شدن هر کدام از این خلط ها در بدن موجب تغییر شکل در ساختمان بدن، تفاوت در صورت ،زیبایی ،چاقی یا لاغری ،رنگ پوست، شکل و رنگ موها و پنهان یا آشکاری  رگها در بدن می‌شود و نیز توانایی ها و رفتارهای متفاوتی را در انسان به وجود می آورد به همین دلیل است که هر فردی دارای اندامی خاص با اشکال گوناگون و تمایلات غذایی، اخلاق، رفتار و علاقه مندی متفاوت است.

خلط دم (خون )

خلط دم بیشتر در کبد، قلب و رگ ها ساخته می‌شود. علت به وجود آمدن خلط دم استفاده از خوراکی های متعادل و سازگار با مزاج است.از وظایف مهم خلط دم جریان داشتن در سراسر بدن، رساندن غذا به قسمتهای مختلف بدن و گرم و مرطوب نگه داشتن بدن است.

ویژگی های ظاهری افراد دموی

از جمله ویژگی های افراد دموی می توان به سرخ بودن پوست زبان و ،داشتن پوست گرم و مرطوب ،عرق زیاد ،وجود جوش زیاد در بدن ،بالا بودن سرعت رشد مو ،نداشتن مشکل گوارشی و شیرین بودن دهان ،عادی بودن ترشحات بینی ،داشتن لب های کلفت ،سنگینی سر و بدن ،داشتن احساس خستگی ،سنگینی خواب، باهوش ،،داشتن مداوم وزوز گوش ناسازگار با محیط های گرم ،دارای دست و پا و اندام درشت د،ارای رگهای برجسته ،حرکات بدنی سریع و ناسازگار با خوراکی های گرم و شیرین اشاره نمود.

ویژگی های رفتاری و فکری افراد دموی مزاج

این افراد پر انرژی ،علاقه مند  به ادبیات و موسیقی، دارای استعداد شاعری ،مهربان، شجاع ،تنوع طلب و بی علاقه به کارهای تکراری ،خوش اخلاق و خوش رو ،دور اندیش، شوخ طبع، دست و دلباز و دارای میل جنسی زیاد می باشند.

خلط صفرا

صفرا در لغت به معنای زردی است .این خلط را در قدیم کف خون می گفتند. علت به وجود آمدن خلط صفرا مصرف غذاهایی با طبع گرم و غذاهای چرب و تند می باشد از جمله وظایف مهم صفرا آگاه نمودن فرد از حالت دفع است.

ویژگی های ظاهری افراد صفراوی مزاج

افراد  صفراوی مزاج دارای پوست گرم و خشک هستند، رنگ پوست و زبان و چشم هایشان زرد است .جوش و آکنه های پوستی، خارش و گرمی دست و پا ، طاسی یا ریزش مو در سنین جوانی ،احساس خشکی در بینی، فرورفتگی زیر چشم ها، میل به خوردن خوراکی‌های ترش ،یبوست و بواسیر به علت خشکی مزاج ،احساس بی حالی در حمام ،داغی کف پا ها و لذت بردن از نسیم سرد در افراد صفراوی مزاج دیده می شود.

ویژگی های رفتاری و فکری افراد صفراوی مزاج

این افراد دارای پشتکار زیاد، مدیر و منظم، معتقد به برنامه ریزی در کارها ، رک ،کم حوصله، عصبانی و پرخاشگر ،خشمگین، منفی نگر ،پرحرف ،علاقه‌مند به ادبیات و ریاضیات، با اراده ،عاشق،حساس ،آینده‌نگر ،دقیق در تصمیم گیری ،حاضرجواب، باهوش ،علاقه مند به ورزش های خشن مثل بوکس و کاراته و …،لجباز، علاقه مند به کشیدن سیگار، ریز بین( به هر کاری سرک می‌کشند) و میل جنسی متعادل می‌باشند.

خلط سودا

سودا در کبد، استخوان ،قلب، روده ها و غیره ساخته می‌شود و علت به وجود آمدن آن استفاده از غذاهای گرم و رطوبت کم ،هضم نشدن درست غذا و باقی ماندن آن در بدن است . به  طور معمول خلط سودا از خوردن زیاد چای، قهوه، نسکافه، بادمجان سرخ کرده ،گوشت گاو و گوساله،ماست ،دوغ ،پنیر، شیرینی و ترشیجات ایجاد می‌شود از جمله وظایف مهم سودا تحریک اشتها ا،ستخوان سازی و تسریع رشد مو و ناخن می باشد.

ویژگی های ظاهری افراد سوداوی مزاج

این افراد دارای ویژگی هایی مثل خون غلیظ و سیاه، پوست تیره، دمل های چرکی، خال سیاه و لک های تیره ،حساسیت پوستی، بالا بودن سرعت رشد مو، سفید شدن زودرس موها ،موهای زاید فراوان ،احساس شور یا بی مزه بودن دهان خصوصا صبح ها ،سیری زود هنگام ،حساس  به خوردن خوراکی های گرم و خشک یا سرد و خشک، امکان ابتلا به یبوست و بواسیر به علت خشکی مزاج ، سوزش دهانه معده ،دیر به دیر بیمار شدن، تیره شدن رنگ ادرار ،کوچک بودن عضلات ،گرفتگی‌های عضلانی، درد سیاتیک، بی خوابی و احساس گزگز شدن در بدن میباشد.

ویژگی های رفتاری و فکری افراد سوداوی مزاج

این ویژگی‌ها شامل ترس و دودلی ، بی حوصلگی و افسردگی ،منفی نگر ،شکاک و مضطرب، ریزبین ب(ه هر کاری سرک می‌کشند )،مغرور ،عصبی ،فکر و خیال زیاد، غصه و خودخوری، زودرنجی ،بیزاری از سر و صدا، بی قرار ،گوشه گیر، علاقه‌مند به حساب گری و مسائل فنی ،علاقه مند به کارهای ظریف و هنری ،جدی ،معتقد، برنامه ریزی در همه کارها ،لجباز ،علاقه زیاد به مطرح شدن در رسانه های عمومی و …،قهرهای طولانی مدت و کینه ای ،تمایل کم به معنویات و علاقه مند به کشیدن سیگار و کم انرژی بودن می باشد. همچنین افراد سوداوی مزاج خود را از همه کس بالاتر می دانند و میل جنسی زیادی دارد.

خلط بلغم

خلط بلغم در خون و ریه ساخته می شود و علت به وجود آمدن آن استفاده از خوراکی های سرد و مرطوب ،کم بودن حرارت بدن به علل مختلف مانند بیماری، مصرف داروی نامناسب و آب و هوای نامناسب می باشد .

یلغم قسمتی از خون است که باعث سفیدی و روشنی رنگ آن می‌شود در واقع  بلغم ، جانشین خلط خون است و هرگاه بنا به دلایلی خون از بدن شما خارج شود مثل ضربه چاقو یا بریدگی بلافاصله بلغم جای خلط خون را می گیرد .

از جمله وظایف مهم دیگر بلغم آمادگی برای ذخیره سازی چربی اضافه و همچنین مرطوب نگه داشتن بدن برای تأمین رطوبت آن و ایجاد شفافیت و نرمی در پوست می باشد .

ویژگی های ظاهری افراد بلغمی

افراد بلغمی  مزاج دارای پوست سفید، نرم  و روشن، لک و پیس ،دندان و ناخن های سست و شکننده، خال های سفید و گوشتی، چشم سفید با پف زیر چشم ،سفید شدن زودرس موها، پوست سرد و مرطوب ،عرق سرد،کند بودن سرعت رشد مو ،سرد بودن  نوک دست ها  و پاها ،رقیق بودن آب بینی، خواب زیاد، زبان مرطوب و سفید، بزاق زیاد چسبنده ،عدم تشنگی ،ترشی دهان و معده ضعیف می باشند.

همچنین این ن افراد تند غذا می‌خورند و نبض ضعیفی دارند .بیماری های مانند سینوزیت ،تکرر ادرار، سنگ کلیه و ورم پروستات در افراد بلغمی مزاج بیشتر دیده می‌شود و بدنشان با خوراکی های سرد ناسازگار است همچنین در زمستان بدحال می‌شوند. از سرمای کولر فرار می‌کنند به بخاری و پوشیدن لباس‌های گرم علاقه زیادی دارند و زود به زود مریض می‌شوند.

ویژگی های روحی و فکری افراد بلغمی مزاج

این افراد سست اراده، تنبل ،صلح‌طلب، دارای رفتارهای موذیانه، ترسو و محافظه کار هستند کمتر دعوا می کنند. چرب زبان ، شوخ طبع ،کینه ای ،فراموشکار، دارای میل جنسی ضعیف و ظریف و ریز بین، منظم و دقیق، حسابگر، آرام و گوشه گیر ،منطقی و عاقل هستند.

نکته:

از نظر مقدار و اندازه اخلاط در بدن، بین خلط سودا و خلط دم  رابطه معکوس وجود دارد بدین معنا که هرگاه غلبه سودا در بدن زیاد شود که دم کم می‌شود. همچنین بین خلط صفرا و خلط سودا رابطه مستقیمی وجود دارد بدین معنا که هر اندازه خلط صفرا در بدن زیاد شود به دنبال آن خلط سودا نیز بیشتر می‌شود. زیرا خلط صفرا معمولاً سازنده ی  خلط سودا است. پس می توانیم بگوییم که یکی از علل لاغری در افراد صفراوی مزاج می تواند وجود خلط سودا در بدن این افراد باشد.

 

 

بهترین اخلاط

بین اخلاط موجود در طبایع ، بهترین طبع  از نظر جسمانی به ترتیب  دموی ، سوداوی ،بلغمی و صفراوی است .اما از نظر روحی به ترتیب دموی ،بلغمی، صفراوی و سوداوی است.

صفراوی مزاج ها به علت گرم و خشک بودن مزاجشان بسیار کم حوصله هستند ولی سوداوی ها چون سرد مزاج هستند صبر و استقامت شان در مقابل سختی ها بیشتر از صفراوی ها است. بنابراین اراده سوداوی ها از صفراوی ها قوی تر است. از طرفی تری مزاج یا (رطوبت مزاج ) معمولا اراده انسان را از بین می‌برد و بلغمی ها بیشتر از دموی ها تری مزاج دارند بنابراین ترتیب میزان اراده ،چاقی ،پرخوری و خوشبینی اشخاص از زیاد به کم عبارتند از :

میزان اراده در طبایع مختلف: سوداوی/ صفراوی/ دموی /بلغمی

ترتیب میزان چاقی در طبایع مختلف: بلغم/ دموی/ صفراوی /سوداوی

ترتیب میزان پرخوری در طبایع مختلف :بلغمی/ دموی /سوداوی /صفراوی

ترتیب میزان خوش‌بینی در طبایع مختلف: دموی/ بلغمی/ صفراوی /سوداوی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هشت − 3 =